บทเรียนจากการล่มสลาย

บทเรียนจากการล่มสลาย

ผู้แต่ง : ก่อศักดิ์  ไชยรัศมีศักดิ์

เรื่องย่อ

               บทเรียนจากการล่มสลาย เป็นเรื่องราว เบื้องหลังการพังทลายของอาณาจักรที่เคยยิ่งใหญ่ในราชอาณาจักรจีน 3 อาณาจักร ประกอบด้วย อาณาจักรฉิน อาณาจักรฮั่น อาณาจักรถัง

               อาณาจักรฉิน เป็นอาราจักรแรกที่สามารถผนึกแผ่นดินจีนให้เป็นหนึ่งเดียวกันได้จากเจ็ดแคว้น คือ แคว้นจ้าว แคว้นเว่ย แคว้นหาน แค้วนฉิน แคว้นฉู่ แคว้นฉี แคว้นเยียน อาณาจักฉินถือว่าเป็นอาณาจักรที่มีชื่อเสียงอย่างมากภายใต้การปกครองของ จิ๋นซีฮ่องเต้ ผู้สร้างกำแพงเมืองจีนและ พระราชวังเออฝางกง แต่ด้วยสิ่งมหัศจรรย์ทั้งสองอย่างนี้เองที่ทำให้อาณาจักรฉินต้องล่มสลาย เพราะการเกณฑ์แรงงานชายฉกรรจ์ไปสร้างทั้งสองสิ่งนี้ ทำให้ขาดแรงงานด้านการเกษตร เสบียงจึ่งไม่พอแจกจ่าย การเก็บภาษีที่แพงกว่าเดิม บทลงโทษที่เกินความจำเป็นรวมทั้งต้องสู้ศึกกับทั้งหกแคว้นที่ลุกขึ้นมาต่อต้าน ในที่สุดอาณาจักรฉินก็ล่มสลายภายในระยะเวลา 15 ปี

               อาณาจักรฮั่น เป็นอาณาจักรที่เจริญมั่นคงและแผ่อิทธิพลไปอย่างไฟศาล เป็นอาณาจักรทางฝั่งตะวันออกที่เจริญเทียบเท่าอาณาจักรโรมันโบราณ จึงเป็นที่เลื่องลือและจดจำของชาวจีนมาจนถึงปัจจุบัน อาณาจักรฮั่นแบ่งออกเป็นสองอาณาจัก คือ อาณาจักรฮั่นตะวันตกและอาณาจักรฮั่นตะวันออก  ที่แบ่งเป็นสองอาณาจักเพราะ อำนาจการปกครองจากราชวงศ์ขาดช่วงไปสิบกว่าปี  ส่วนสาเหตุที่ทำให้อาณาจักล่มสลาย เพราะ ความหลงระเริงกับความผาสุกของบ้านเมืองของพระเจ้าฮั่นเหอตี้ จนเกิดความชะล่าใจ  ปล่อยให้เครือญาติเข้ามาก้าวก่ายหน้าที่ อันเป็นจุดเริ่มต้นของการช่วงชิงอำนาจ ระหว่างพระญาติและพวกขันที เหตุการณ์นี้ดำเนินไปนานถึงศตวรรษ ในที่สุดอาณาจักรฮั่นก็ล่มสลาย

               อาณาจักรถัง อาณาจักรถังเป็นอาราจักรที่เจริญรุ่งเรืองอีกยุคหนึ่งของจีน เพราะเป็นอาณาจักรที่นำแผ่นดินจีนก้าวสู่ความเกรียงไกรเป็นระยะเวลายาวนานเกือบสามศตวรรษ คนจีนยุคหลังจึงเรียกตัวเองว่าชาวถัง อย่างภาคภูมิใจ แต่แล้วก็ต้องล่มสลายลง เพราะจูเวินโค่นล้มราชวงศ์ถังด้วยการให้ถังอัยตี้สละราชสมบัติ และตั้งตนเองขึ้นปกครอง ขณะที่แม่ทัพอีกหลายคนเดินตามวิธีของจูเวิน ต่างตั้งอาณาจักรของตนขึ้นก้าวเข้าสู่ยุคห้าราชวงศ์สิบอาณาจักร สุดท้ายอาณาจักรถังก็ล่มสลายลงเพราะไฟแห่งสงคราม จากนั้นก็ร่วมเป็นหนึ่งอีกครั้ง เมื่อแม่ทัพอาณาจักรโฮ่วโจว นามว่าจ้าวควงอิ้น สถาปนาราชวงศ์ซ่ง ในปี ค.ศ.960

จุดประสงค์
               1.เพื่อทราบถึง ข้อเท็จจริง ความรู้ และเนื้อหาสาระ เกี่ยวกับอาณาจักรฉิน อาณาจักฮั่น อาณาจักถัง
               2. เพื่อทราบถึงองค์ประกอบของสารคดี
               3.เพื่อนำแนวคิดที่ได้มาปรับใช้กับตัวผู้อ่านหรือสังคมไทย 

วิธีการดำเนินเรื่อง

               บทเรียนจากการล่มสลาย แต่งโดย ก่อศักดิ์ ชัยรัศมีศักดิ์ จัดว่าเป็นสารคดีชีวประวัติ ซึ่งกล่าวถึงเรื่องราวอาณาจักรที่ยิ่งใหญ่ของจีนไว้สามอาณาจักร คือ อาณาจักรฉิน อาณาจักรฮั่น อาณาจักรถัง เป็นการกล่าวถึงการล่มสลายของทั้งสามอาณาจักรว่ามีที่มาจากอะไรบ้าง

               การดำเนินเรื่องใช้การบรรยายและพรรณนา เพราะหนังสือเล่มนี้มีรายละเอียดที่เป็นองค์ความรู้อยู่มากจึงต้องใช้การบรรยาย เช่น นักประวัติศาสตร์จีนแบ่งอาราจักรฮั่นออกเป็น 2 ช่วงเวลา ได้แก่ อาณาจักรฮั่นตะวันตกและฮั่นตะวันออก เนื่องจากอาณาจักรฮั่นเมื่อดำรงมาถึงปี ค.ศ. 6 อำนาจการปกครองตกอยู่ในมือของหวางหม่าง ขุนนางกังฉินผู้มีอิทธิพล ซึ่งตั้งตนเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน เป็นต้น การบรรยายจะทำให้เราเข้าใจรายละเอียดของเรื่อง และสาระความรู้ ส่วนการพรรณนาในเรื่อง เช่น ในที่สุดเพลิงแห่งหายนะที่คุกกรุ่นมานานก็ปะทุขึ้น ประกายไฟถูกจุดขึ้นโดยทหารชั้นผู้น้อยสองคน คือ เฉินเซิ่ง กับ อู๋กว่าง เป็นต้น การพรรณนาในเรื่องทำให้เห็นภาพของสงครามได้ชัดเจนขึ้นว่ามันมีความรุนแรงพร้อมที่จะเผาไหม้ทุกสิ่ง ดังเช่นที่เขาเปรียบสงครามว่าเป็นเพลิงแห่งหายนะ

               การใช้ภาษากระชับได้ใจความและใช้คำที่เรียบง่ายไม่ต้องตีความมาก เช่น อาณาจักรถังในตอนต้น กษัตริย์หลายพระองค์ทรงส่งเสริมสนับสนุนด้านศาสนา ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญอย่างหนึ่งในการพัฒนาบ้านเมืองให้เจริญรุ่งเรืองและสันติสุข เป็นต้น จากข้อความข้างต้นใช้คำอย่างเรียบง่ายแต่ทำให้เห็นภาพชัดเจน มีความกระชับและได้ใจความ

แนวคิด

               เป็นการตระหนักให้ผู้อ่านเห็น คุณค่าของหนังสือเล่มนี้ เข้าใจความเป็นไปของบ้านเมือง  ในช่วงเวลานั้นได้อย่างถ่องแท้ยิ่งขึ้น  และจะได้ช่วยป้องกันไม่ให้เหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ของจีนมาซ้ำรอยในปัจจุบันที่ประเทศของเรา”

               เช่น  อาณาจักรฉินพระเจ้าฉินสื่อหวงตี้ต้องการบังคับประชาชนให้ใช้มาตรฐานที่กำหนดขึ้นอย่างรวดเร็วเพื่อให้การรวมประเทศสมบูรณ์ จึงเลือกใช้วิธีค่อนข้างบีบคั้นและรุนแรงด้วยการประหารเหล่าปัญญาชนที่ต่อต้านคำสั่งของพระองค์และสานุศิษย์ขงจื๊อ นอกจากนั้นยังออกคำสั่งเผาหนังสือในความครอบครองของขุนนางและชาวบ้านซึ่งมิใช่มาตรฐานของพระองค์ทั้งหมด แล้วเร่งเผยแพร่มาตรฐานของแผ่นดินโดยเร็ว เป็นต้น

               อาณาจักรฮั่น เนื่องจากในช่วงต้นราชวงศ์ฮั่นได้มีการปูนบำเหน็จให้กับบรรดาขุนนางและเจ้านายเชื้อพระวงศ์จำนวนมาก ดังนั้นอำนาจของเจ้านายเหล่านี้จึงนับวันจะแกร่งกล้าขึ้น ในรัชสมัยจิ่งตี้จึงเกิดเหตุการณ์ ‘กบฏ7แคว้น’ขึ้น หลังจากกบฏถูกปราบราบคาบลง อิทธิพลอำนาจของเหล่าขุนนางก็อ่อนโทรมลง อำนาจจากส่วนกลางเข้มแข็งขึ้น เป็นต้น

               จากเหตุการณ์ข้างต้นทำให้ผู้อ่านมีความคิดเห็นว่าการหลงระเริงในความสุข  ความร่มเย็นเป็นสุขของประชาชนและความสงบสุขของบ้านเมืองมากเกินไป  และประมาท ไว้ใจผู้คนมากเกินไป  จึงทำให้เกิดการช่วงชิงอำนาจ  ซึ่งผู้อ่านมีความคิดเห็นว่าการที่ผู้ที่ปกครองบ้านเมืองที่ดีควรเข้าใจถึงสภาพความเป็นอยู่ของประชาชน มองอนาคตให้กว้าง ไม่มองเพียงอำนาจที่สามารถนำมาครอบครองได้แต่ไม่เกิดความคงทนถาวร การสร้างความกดดันให้ประชาชนจนประชาชนใต้ปกครองทนไม่ได้  ในที่สุดจึงเกิดการต่อต้านเกิดเป็นสงครามสร้างความเสียหายมากกว่าสิ่งที่จะได้ผลประโยชน์  ดังนั้นควรปรับเปลี่ยนวิธีการปกครองแบบประนีประนอมแต่ต้องมีความแข็งแกร่ง เพื่อที่จะได้พาบ้านเมืองก้าวสู่ความมั่นคงและเจริญรุ่งเรือง

ประโยชน์ของสารคดีเรื่องนี้

1.บทเรียนจากการล่มสลาย ทำให้เราทราบถึงประวัติศาสตร์ของประเทศจีน

2. ได้รับความรู้และเพลิดเพลินจากการอ่าน เพราะเนื้อหามีลักษณะคล้ายนิยาย มีโครงเรื่องค่อนข้างซับซ้อน และมีตัวละครเยอะ

3. สามารถนำแง่คิดจากความผิดพลาดในเรื่องมาปรับใช้กับสังคมไทย เพราะความผิดพลาดเป็นรากฐานแห่งความสำเร็จ

 คำคมในเรื่อง

ความล้มเหลว เป็นรากฐานแห่งความสำเร็จ